Ubezpieczenie domownika w KRUS

Zgodnie z regułą, wynikającą z art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznemu rolników, ubezpieczeniu w KRUS podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Jednym z przypadków podlegania ubezpieczeniu na wniosek jest sytuacja tzw. domownika. Kim zatem jest domownik? Kto składa wniosek o ubezpieczenie domownika w KRUS?Zgodnie z regułą, wynikającą z art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznemu rolników, ubezpieczeniu w KRUS podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Jednym z przypadków podlegania ubezpieczeniu na wniosek jest sytuacja tzw. domownika. Kim zatem jest domownik? Kto składa wniosek o ubezpieczenie domownika w KRUS?

Według definicji zawartej w przywołanej ustawie domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ponadto spełnia dodatkowe przesłanki:
1. ukończyła 16 lat,
2. pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
3. stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana  z rolnikiem stosunkiem pracy.
Istotnym jest, że przesłanki wymienione wyżej muszą istnieć łącznie, aby konkretna osoba mogła zostać uznana za domownika.  

Wśród przywołanych przesłanek dwie wymagają szerszego wyjaśnienia. Pierwszą jest termin osoby bliskiej rolnikowi. Mianem tym określa się osoby mające z rolnikiem, w trakcie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, więzi osobiste – rodzinne lub quasi rodzinne, które tłumaczą wykonywanie pracy na rachunek rolnika, zasadniczo bez wynagrodzenia z tego tytułu. Głównie domownikami są zatem osoby spokrewnione z rolnikiem. W stosunkach wiejskich zdarzają się jednak sytuacje, choć występują one coraz rzadziej, kiedy osoby pracujące w gospodarstwie rolnym mają zapewnione darmowe mieszkanie i wyżywienie, a niekiedy nawet traktowane są jak członkowie rodziny. Cechy te są obce zobowiązaniu pracowniczemu.

Drugą przesłanką wymagającą przybliżenia jest stała praca w gospodarstwie rolnym. Przez stałą pracę nie należy rozumieć konieczności ciągłego jej wykonywania, jak również nieustannym podejmowaniu czynności rolniczych. Stałość wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym nie musi oznaczać codziennego wykonywania czynności rolniczych, ale gotowość [dyspozycyjność] do jej podjęcia, z czym wiąże się też wymóg zamieszkiwania osoby bliskiej rolnikowi co najmniej w pobliżu gospodarstwa rolnego. Odległość ta nie może być nadmierna. Domownik musi bowiem mieć sposobność jak najszybszego dotarcia na teren gospodarstwa, jeżeli zajdzie taka potrzeba i świadczenia na rzecz gospodarstwa osoby bliskiej pracy w wymiarze czasu niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa rolnego.

Stałą pracą nie jest incydentalna, drobna pomoc świadczona przez domownika na rzecz rolnika, czyli pomoc, jaką w warunkach wiejskich zwyczajowo udziela się w ramach pomocy rodzinnej osobom prowadzącym gospodarstwo rolne. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie zaprezentowanym w wyroku z dnia 28 czerwca 1994 r., AUr 206/94 „Sam fakt zamieszkiwania wspólnie z rodzicami w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia nie daje podstaw dla przypisania takiej osobie statusu domownika. Niewystarczające byłoby również ustalenie, że pomaga on w gospodarstwie rolnym dorywczo, np. w przypadku dwuzawodowca (…) Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga również pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym i nie szukania stałego zatrudnienia poza nim.”

Tak naprawdę dla określenia stałości pracy w gospodarstwie istotna jest wielkość, struktura i rodzaj gospodarstwa rolnego, liczby pracujących w nim osób oraz rzeczywistych technicznych uwarunkowań konieczności pracy tej osoby w gospodarstwie. Brak jest zatem stałych kryteriów dla ustalenia przesłanki stałej pracy.  

Podkreślić należy, iż pobieranie nauki jak również inna aktywność w zakresie wykonywania prac niezwiązanych z rolnictwem nie wyklucza stałej pracy w gospodarstwie rolnym. Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie przewidują, aby stała praca w gospodarstwie rolnym stanowiła główne źródło utrzymania czy jedyne zajęcie domownika. Podejmowanie pracy poza gospodarstwem nie wyklucza nabycia statusu domownika.

Ubezpieczenie domownika w KRUS – procedura.

Z wnioskiem o objęcie ubezpieczeniem może wystąpić domownik, jak również rolnik, na którego rzecz wykonywana jest praca. Do wspomnianego wniosku załączone powinno zostać zgodne oświadczenie domownika oraz rolnika co do wykonywanej pracy. Zgodnie z art. 38 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników domniemywa się, że osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat i pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa lub w bliskim sąsiedztwie – stale pracuje w gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy – jeżeli okoliczność ta zostanie stwierdzona zgodnym oświadczeniem rolnika i tej osoby. Domniemanie to ułatwia ubezpieczenie domownika w KRUS. Pamiętać również należy, iż domownik nie może w dacie składania wniosku podlegać innemu ubezpieczeniu społecznemu. Objęcie ubezpieczeniem w KRUS następuje od dnia wskazanego we wniosku, nie wcześniej jednak niż od dnia złożenia wniosku.  

Oznaczone , , , , , ,

10 thoughts on “Ubezpieczenie domownika w KRUS

  1. W ZWIĄZKU Z TYM MAM PYTANIE, JESTEM WSPÓŁWŁAŚCICIELEM GOSPODARSTWA ROLNEGO PRZEKAZANEGO PRZEZ TEŚCIÓW MĘŻA. cZY JEŚLI MĄŻ PRZEKAZAŁBY BY TĄ WSPÓŁWŁASNOŚĆ TYLKO NA MNIE, CZY MÓGŁBY POZOSTAĆ W KRUSIE JAKO DOMOWNIK DODAM ,ŻE JA JESTEM UBEZPIECZONA W ZUS NA ZASADZIE UMOWY O PRACE.?

    1. Dzień dobry Pani Marto. Nie ma najmniejszych przeszkód aby Pani mąż po przeniesienia własności gospodarstwa rolnego na Panią podlegał ubezpieczeniu w KRUS. Zgodnie bowiem z art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przepisy ustawy dotyczące ubezpieczenia rolnika i świadczeń przysługujących rolnikowi stosuje się także do małżonka rolnika, chyba że ten małżonek nie pracuje w gospodarstwie rolnika ani w gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem rolnym. Przywołany przepis odnosi się do małżonka rolnika, który nie jest właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego, ale pracuje w tym gospodarstwie lub gospodarstwie domowym bezpośrednio związanym z tym gospodarstwem. W razie dalszych pytań zachęcam do kontaktu. Pozdrawiam 🙂

      1. dZIĘKUJE ZA ODPOWIEDZ JEST PAN BARDZO KOMPETENTNĄ OSOBĄ.

  2. A czy ubezpieczenie domownika (np SYNA) KTÓRY właśnie ukończył naukę jest z góry obowiązkowe??

    1. Dzień dobry, jeżeli syn spełnia przesłanki uznania go za domownika i nie podlega innemu ubezpieczeniu, obowiązkowo podlega ubezpieczeniu w KRUS,a Pani jako rolnik powinna w ciągu 14 dni zgłosić syna do ubezpieczenia, we właściwej jednostce kasy.

  3. DZIEŃ DOBRY,
    BARDZO PODOBA MI SIĘ PANA BLOG.
    MAM PYTANIE, NA KTÓRE NIE POTRAFIĘ ZNALEŹĆ ODPOWIEDZI.
    ŻYJĘ ZE SWOIM PARTNEREM W KONKUBINACIE. ON JEST ROLNIKIEM A JA DOMOWNIKIEM.
    WYMYŚLIŁAM, ŻE PARTNER ZATRUDNI MNIE NA UMOWĘ ZLECENIE NA NAJNIŻSZĄ KRAJOWĄ, BO WTEDY BĘDĘ MOGŁA BYĆ DALEJ NA KRUSIE (SPŁACAM KREDYT I POTRZEBUJĘ JAKIEGOŚ OFICJALNEGO DOCHODU), JEDNAK ZACZĘŁAM SIĘ ZASTANAWIAĆ CZY PO ZATRUDNIENIU W DALSZYM CIĄGU POZOSTANĘ DOMOWNIKIEM, BO PRZECIEŻ NIE BĘDĘ JUŻ SPEŁNIAŁA 3 WARUNKU ( 3. stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.) BAAAARDZO PROSZĘ O ODPOWIEDŹ. DZIĘKUJĘ I POZDRAWIAM

    1. Dzień dobry,
      bardzo się cieszę, że spodobał się Pani mój blog. Pani słowa to zachęta do dalszej pracy nad blogiem, na którą ostatnio nie mam zbyt wiele czasu 🙂
      Odnosząc się do Pani pytania chciałabym wskazać, że w mojej ocenie w przypadku zawarcia z mężem umowy zlecenia w związku z wykonywaniem czynności w gospodarstwie rolnym nie będzie mogła być Pani uznana za domownika. Przyjmuje się bowiem, że domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, a więc osoba mająca z rolnikiem w trakcie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym takie więzi osobiste, które wyjaśniają przyczynę wykonywania pracy na rachunek rolnika, zasadniczo bez wynagrodzenia z tego tytułu. W Pani przypadku zyskiwałaby Pani stałe wynagrodzenie za wykonywaną pracę.

  4. wITAM
    jEŻELI JESTEM DOMOWNIKIEM CZY MOGĘ ZOSTAĆ ZATRUDNIONA NA UMOWĘ ZLECENIENE NA NAJNIŻSZĄ KRAJOWĄ BEZ KONIECZNOŚCI PRZECHODZENIA NA ZUS?

    1. Dzień dobry,
      odpowiedź na Pani pytanie umieściłem pod Pani poprzednim komentarzem.
      Pozdrawiam, adw. Karol Podowski

  5. Dziękuję za odpowiedź, szkoda, że tak nie można…
    Wszystkiego dobrego

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *