WPIS NR 56. ZGODA NA MODERNIZACJĘ LINII ENERGETYCZNYCH

blog prawo rolneKwestie związane z urządzeniami przesyłowymi posadowionymi na nieruchomościach były już dwukrotnie poruszane na blogu. Interesującym zagadnieniem jest zgoda na modernizację linii energetycznych wyrażona przez właściciela gruntu. Oczywiście przedsiębiorstwa przesyłowe zmuszone są uzyskać pozwolenie na remont urządzeń przesyłowych jedynie od właścicieli nieruchomości, które nie zostały dotychczas obciążone służebnością przesyłu. Służebność przesyłu, która została wcześniej ustanowiona uprawnia przedsiębiorstwo przesyłowe do korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych, co oznacza m.in.  możliwość wejścia na cudzy grunt obciążony służebnością w celu posadowienia tam urządzeń przesyłowych, usunięcia ich awarii, przeprowadzenia konserwacji czy też modernizacji. Wówczas zatem przedsiębiorstwo przesyłowe może bez przeszkód wykonać modernizację linii energetycznych.<czytaj dalej>

WPIS NR 55. ZASIEDZENIE NIERUCHOMOŚCI DZIERŻAWIONEJ, WYNAJMOWANEJ

Kwestia zasiedzenia była przeze mnie szeroko omawiana we wpisie „Zasiedzenie nieruchomości rolnej”Po przeczytaniu dyskusji, która wywiązała się pod ogłoszeniem umieszczonym w grupie rolniczej na jednym z portali społecznościowych uznałem, że warto odnieść się do dwóch kwestii, aby rozwiać pojawiające się wątpliwości oraz wyjaśnić błędne opinie.

Rzeczone ogłoszenie dotyczyło poszukiwania chętnych osób do oddania gruntów rolnych w dzierżawę na okres 25 lat pod planowaną inwestycję energetyczną. Pod ogłoszeniem kilka osób wskazało, że po tym okresie przecież dzierżawca nabędzie własność dzierżawionej nieruchomości. W odpowiedzi na takie opinie autor ogłoszenia wskazał, że w umowie dzierżawy może zostać umieszczony zapis dotyczący wyłączenia zasiedzenia. Czy taki zapis jest w umowie konieczny? A nadto czy dzierżawca w ogóle może zasiedzieć dzierżawioną nieruchomość? <czytaj dalej>

WPIS NR 54. NAKŁADY DZIERŻAWCY NA PRZEDMIOT DZIERŻAWY

adwokat prawo rolneNiekiedy zawarcie umowy dzierżawy gruntów rolnych dla dzierżawcy wiąże się z koniecznością poniesienia nakładów na nieruchomość. W przeważającej większości wynika to z dotychczasowego utrzymania gruntu w złej kulturze rolnej. Dzierżawca zmuszony jest wówczas do dokonania chociażby prac, które mogą stanowić nakład na grunt. Czy w związku z tym dzierżawca, po zakończeniu trwania umowy dzierżawy, może domagać się zwrotu nakładów? <czytaj dalej>

WPIS NR 53. Zbycie wydzierżawianej nieruchomości mimo zobowiązania do nierozporządzania przedmiotem umowy

prawo rolne blog Adwokat NidzicaUmowa dzierżawy z uwagi na powszechność jej zawierania w rolnictwie prowadzi niekiedy do nieporozumień. Większości z nich dałoby się uniknąć, gdyby treść umowy dzierżawy byłaby przed jej zawarciem należycie przygotowana. Z własnej praktyki dostrzegam jednak, że jest to sytuacja rzadka. W ostatnim czasie przedstawiono mi problem, z którym zetknął się nabywca nieruchomości, która przez poprzedniego właściciela została oddana w dzierżawę na czas określony 5 lat. W umowie dzierżawy strony zawarły zapis, że wydzierżawiający zobowiązuję się do niezbywania wydzierżawianej nieruchomości przez czas trwania umowy. Dzierżawca po otrzymaniu wiadomości o zbyciu przez wydzierżawiającego nieruchomości odgraża się nowemu właścicielowi, że będzie dochodził swoich praw przed sądem z uwagi na to, że umowa sprzedaży nieruchomości jest nieważna. Czy słusznie? Czy zbycie wydzierżawianej nieruchomości wymaga zgody i wiedzy dzierżawcy?<czytaj dalej>

WPIS NR 52. NABYCIE NIERUCHOMOŚCI OBCIĄŻONEJ HIPOTEKĄ

W czasach kiedy cena ziemi rolnej jest wysoka sytuacją powszechną jest nabywanie nieruchomości rolnych przy pomocy środków pochodzących z kredytów. Jedną z powszechnych form zabezpieczenia spłaty pożyczki w takim przypadku jest ustanowienie na nabywanej nieruchomości hipoteki. Konsekwencją tego są liczne ogłoszenia sprzedaży nieruchomości, na których ustanowiono hipotekę. Nadto niekiedy zdarza się, że członkowie rodziny nabywają od bliskiego, który ma problemy finansowe, nieruchomość obciążoną hipoteką. Co należy wiedzieć o hipotece i czy nabycie nieruchomości obciążonej hipoteką jest ryzykowne?<czytaj dalej>

WPIS NR 51. RESTRUKTURYZACJA ZADŁUŻONYCH GOSPODARSTW ROLNYCH

blog o prawie rolnymWedług Głównego Urzędu Statystycznego w 2017 r. największy wzrost przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na osobę zanotowano w gospodarstwach domowych rolników. Teoretycznie również dochód z pracy w gospodarstwach rolnych z jednego hektara przeliczeniowego na przestrzeni lat wzrasta. Mogłoby się wydawać, że polska wieś ma się dobrze. Z drugiej strony jak wynika z danych Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej zadłużenie rolników, leśników i rybaków w 2018 r. wyniosło 484 mln zł. 84 procent tej kwoty stanowi zadłużenie gospodarstw zajmujących się uprawą roli i hodowlą zwierząt. Nadto z danych banków kredytujących rolnictwo wynika, że problemy z obsługą kredytów ma 1.690 producentów rolnych. Dostrzegając tę sytuację, jak również fakt, że nie ma innej działalności tak uzależnionej od warunków atmosferycznych rząd przygotował projekt ustawy o restrukturyzacji zadłużenia podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne. Ustawa ma wprowadzić cztery formy pomocy rolnikom, które umożliwią ratowanie gospodarstw rolnych.<czytaj dalej>

WPIS NR 50. ZATRUCIE PSZCZÓŁ NA SKUTEK OPRYSKÓW

blog o prawie rolnymMogłoby się wydawać, że świadomość społeczeństwa, w szczególności rolników, o korzystnym wpływie pszczół na plony jest powszechna. Jak się jednak okazuje okoliczność ta nie przeszkadza niektórym w podejmowaniu zachowań, które doprowadzają do masowych zatruć pszczół. Negatywne konsekwencje w tym zakresie są w szczególności widoczne w przypadku nieodpowiedniego wykonywania zabiegów ochrony roślin. Środki ochrony roślin w rolnictwie są nierzadką przyczyną zamierania pszczół. Jakie kroki powinien podjąć właściciel pasieki, w sytuacji masowego zatrucia pszczół środkami ochrony roślin? <czytaj dalej>

WPIS NR 49. UCIĄŻLIWA PASIEKA NA DZIAŁCE SĄSIADA

prawo rolne blogMogłoby się wydawać, że posiadanie pasieki w sąsiedztwie niesie ze sobą same korzyści. Jej funkcjonowanie bezsprzecznie zwiększa plony właścicieli pobliskich upraw, jak również korzystnie wpływa na ekosystem okolicy. Zdarzają się jednak sytuacje, kiedy posadowienie pasieki może powodować większe ilości pszczół na przyległych nieruchomościach. Konsekwencją takiego stanu rzeczy może być utrudnienie w korzystaniu z nieruchomości, spowodowane żądleniem. Dyskomfort z tym związany widoczny jest w szczególności, w sytuacji kiedy pasieka o znaczącej liczbie uli jest posadowiona niedaleko nieruchomości zabudowanych. Obawa przed owadami, których żądlenie może prowadzić do reakcji anafilaktycznych, stanowi zarzewie konfliktów sąsiedzkich. Kiedy rozmowy nie przynoszą efektu, w przypadku braku porozumienia, dochodzi nawet do procesów sądowych.<czytaj dalej>

WPIS NR 48. UMOWA O POMOCY PRZY ZBIORACH W ROLNICTWIE

prawo rolne adwokat

Od dnia 18 maja 2018 roku zaczną obowiązywać nowe przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników wprowadzające nowy rodzaj umowy cywilnoprawnej, który będzie miał zastosowanie do pracowników sezonowych w rolnictwie. Rzeczona umowa – nazywana umową o pomocy przy zbiorach – wprowadza objęcie ubezpieczeniem w KRUS pracowników sezonowych. Jest to zatem dla właścicieli gospodarstw rolnych korzystniejsza forma zatrudnienia, albowiem wówczas nie odprowadza się składek do ZUS od pracownika sezonowego. Wcześniej rolnicy do wyboru mieli zatrudnienie pracownika na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, ewentualnie umowy o dzieło. Jedynie ostatni kontrakt, co do zasady, nie powoduje obowiązku odprowadzania składek do ZUS. Umowy o dzieło często są jednak kwestionowane przez ZUS, co może wiązać się dla właściciela gospodarstwa rolnego z obowiązkiem zapłaty zaległych składek. Wydaje się, że umowa o pomocy przy zbiorach zawiera rozwiązania korzystne zarówno dla rolników, jak i pomocników rolników.<czytaj dalej>

WPIS NR 47. KRADZIEŻ DRZEWA Z LASU – PRZESTĘPSTWO LUB WYKROCZENIE

Adwokat prawo rolne

Terytorium naszego kraju w 29,5% porośnięte jest lasami. W związku z czym Polska znajduje się w europejskiej czołówce pod względem lesistości. Choć zdecydowana większość powierzchni lasów stanowią lasy państwowe, to wiele gospodarstw rolnych składa się z gruntów zalesionych. Wszystkie te okoliczności, połączone z częstym położeniem lasów z dala od zabudowań, ułatwiają kradzież drzewa z lasu.Co grozi sprawcy kradzieży drzewa z lasu i jakie uprawnienia ma pokrzywdzony takim czynem? <czytaj dalej>

Wpis nr 46. SZKODY KOMUNIKACYJNE I NAPRAWA POJAZDU Z OC

Liczba pojazdów mechanicznych rejestrowanych w Polsce z roku na rok zwiększa się. Taka tendencja panuje od lat dziewięćdziesiątych. Podobnie kwestia wygląda z pojazdami używanymi w rolnictwie – choć tu występują wahania. Konsekwencją coraz większej ilości pojazdów mechanicznych jest wzrost szkód komunikacyjnych. W 2016 roku zakłady ubezpieczeń wypłaciły łącznie 36,7 mld zł z tytułu odszkodowań i innych świadczeń. Rok wcześniej była to kwota 34,8 mld zł. Nie oznacza to jednak, że ubezpieczyciele są skorzy do wypłaty świadczeń poszkodowanym. Kto odniósł szkodę w wyniku zdarzenia drogowego wie, że uzyskanie odszkodowania, które pozwala w pełni naprawić uszkodzony pojazd wymaga nakładu pracy i czasu. Wiele osób po uzyskaniu pierwszej, niezadowalającej, decyzji ubezpieczyciela odpuszcza i nie dochodzi dalej swoich roszczeń. Czy dobrze? Dla ubezpieczyciela na pewno. <czytaj dalej>

Wpis nr 45. Odszkodowanie z ubezpieczenia OC rolników

prawo rolne blogPolska wieś na przestrzeni ostatnich lat uległa znaczącym zmianom. Najbardziej dostrzegalna modernizacja zaszła w zakresie maszyn rolniczych używanych w gospodarstwach rolnych. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest podniesienie poziomu bezpieczeństwa ich użytkowników. Mimo to w okresie intensywnych prac polowych, w radiu oraz telewizji podawane są informacje o różnego rodzaju wypadkach przy pracach w gospodarstwie rolnym, np. polegających na prasowaniu znajdującego się na polu siana w baloty. Wówczas do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia odpowiedzialność za powstałą szkodę w postaci śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. W grę może wchodzić dochodzenie roszczeń od ubezpieczyciela maszyny rolniczej lub ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej rolnika z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego. Trzeba wówczas ustalić czy do wypadku doszło w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego, czy z uwagi na ruch pojazdu mechanicznego. Uzgodnienie tej kwestii pozwoli określić podmiot, do którego możesz skierować - jako poszkodowany - swoje roszczenie <czytaj dalej>

Wpis nr 44. SZKODA SPOWODOWANA PRZEZ SĄSIADA W PLONACH

prawo rolne blogSpory sąsiedzkie to zagadnienie nieobce rolnikom. Jak pokazuje życie nie są rzadkością sytuacje gdy wśród rolników znajdzie się osoba, która swoim zachowaniem powoduje powstawanie wciąż nowych konfliktów. Niekiedy działania te mogą wręcz być nakierowane na zaognianie konfliktów lub szkodzenie innym rolnikom. Przykładem takiego zachowania może być przekroczenie granic gruntu rolnego podczas czynności agrotechnicznych, np. zaoranie pola należącego do sąsiada, stosowanie oprysku, który szkodzi roślinom sąsiada. Oczywistym jest, że efektem takiego działania jest powstanie szkody po stronie sąsiada, która powinna być naprawiona przez sprawcę. Najlepiej kwestie takie zakończyć polubownie i zacząć od rozmowy z sąsiadem. Niekiedy jednak rozmowa nie przynosi efektów, a zachowanie sąsiada powtarza się. Co wówczas pozostaje rolnikowi, który ponosi szkodę?  <czytaj dalej>

Wpis nr 43. UBEZPIECZENIE DOMOWNIKA W KRUS

prawo rolne blog

Zgodnie z regułą, wynikającą z art. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznemu rolników, ubezpieczeniu w KRUS podlega się z mocy ustawy albo na wniosek. Jednym z przypadków podlegania ubezpieczeniu na wniosek jest sytuacja tzw. domownika. Kim zatem jest domownik? Kto składa wniosek o ubezpieczenie domownika w KRUS?

Według definicji zawartej w przywołanej ustawie domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ponadto spełnia dodatkowe przesłanki:
1. ukończyła 16 lat,
2. pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie,
3. stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana  z rolnikiem stosunkiem pracy. <czytaj dalej>

Wpis nr 42. WYPOWIEDZENIE CZŁONKOSTWA W SPÓŁCE WODNEJ

prawo rolne blog

Utrzymanie urządzeń melioracji wodnych, to kwestia frapująca wielu rolników. Problem ten jest palący zwłaszcza dla członków spółek wodnych, które w nienależyty sposób wywiązują się ze swoich obowiązków. Ciężko zaakceptować bierność spółek wodnych, które z tego tytułu pobierają od rolników składki członkowskie. Niekiedy zdarzają się sytuacje kiedy rolnicy będący członkami spółki wodnej, z uwagi na jej postawę, samodzielnie wykonują prace związane z utrzymaniem rowów melioracyjnych. Wśród wielu rolników, panuje przekonanie, że przynależność do spółki wodnej jest obowiązkowa oraz, że nie można z niej wystąpić. Nic bardziej mylnego albowiem w świetle obecnie obowiązujących przepisów spółka wodna jest zrzeszeniem o charakterze dobrowolnym.  W odróżnieniu do wcześniejszych ustaw regulujących tę materię ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne nie przewiduje powstania przymusowego członkostwa w spółce wodnej. W konsekwencji również status członka takiej spółki może być jedynie dobrowolne. Jak zatem wygląda wypowiedzenie członkostwa w spółce wodnej? <czytaj dalej>

Wpis nr 41. Zachowek – czym jest i komu przysługuje?

blog prawo rolne

Ustawodawca gwarantując każdemu obywatelowi prawo do swobodnego dysponowania swoim mieniem wprowadza niekiedy regulacje prawne, które mają chronić interesy najbliższych członków rodziny osoby dokonującej rozporządzeń swoim majątkiem – w tym rozporządzeń na wypadek śmierci. Instytucją związaną z prawem spadkowym, która przedstawia taki charakter jest zachowek.

Zachowek zasadniczo związany jest z dziedziczeniem testamentowym, które ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Ustawodawca przyznał w ten sposób pierwszeństwo woli zmarłego co do osób, którym ma przypaść spadek. <czytaj dalej>

Wpis nr 40. UMOWA PRZEKAZANIA GOSPODARSTWA ROLNEGO NASTĘPCY POZOSTAJĄCEMU W ZWIĄZKU MAŁŻEŃSKIM

prawo rolne blog

Choć na pierwszy rzut oka wydawałoby się, że każdy może dowolnie dysponować swoim majątkiem, to w polskim prawie występuje kilka przepisów, które tę swobodę ograniczają. Regulacje te odnoszą się również do rolnictwa. Przykładem jest przekazanie gospodarstwa rolnego następcy (kliknij link aby dowiedzieć się więcej o umowie przekazania gospodarstwa rolnego następcy). Kwestia ta na przestrzeni lat regulowana była różnymi aktami prawnymi. Aktualnie jest to ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz ustawa z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie. <czytaj dalej>

Wpis nr 39. ROZLICZENIE KONKUBINATU PO JEGO USTANIU

Prawo rolne blogWspółcześnie instytucja małżeństwa w Polsce przechodzi kryzys. Zaobserwować można spadek zawieranych związków małżeńskich, przy jednoczesnym wzroście rozwodów. Coraz powszechniejsze staje się pozostawanie w nieformalnych związkach – zwanych konkubinatami. W rzeczywistości często partnerzy w takich związkach prowadzą wspólne gospodarstwa domowe niczym nieodbiegające od małżeńskich. W nieformalnych związkach zasadniczo partnerzy gospodarują na zasadach wspólnego portfela. W zależności od ustaleń konkubentów do wspólnego portfela mogą wpływać wszystkie dochody partnerów, dochody z niektórych źródeł, lub jedynie określone kwoty ustalone przez konkubentów – tworzące wspólny portfel. Póki taki związek funkcjonuje prawidłowo, zgodnie partnerzy nie zastanawiają się co dzieje się z majątkiem, który nabywają. <czytaj dalej>

Wpis nr 38. Prawo pierwokupu starosty wobec nieruchomości z basenem, oczkiem wodnym

prawo pierwokupu

W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, od dnia 1 stycznia 2018 r. starostowie uzyskali kolejne absurdalne uprawnienie wpływające na obrót nieruchomościami. Artykuł 13 przywołanego aktu prawnego stanowi, że "Skarbowi Państwa przysługuje prawo pierwokupu w przypadku sprzedaży gruntów pod śródlądowymi wodami stojącymi. Prawo pierwokupu wykonuje starosta w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki wodnej." Na pierwszy rzut oka zapis ten nie budzi zastrzeżeń. W tym miejscu jednak trzeba wyjaśnić, że uprawnienie to nie odnosi się jedynie do naturalnych zbiorników takich jak jeziora, ale również do wód znajdujących się w zagłębieniach terenu powstałych w wyniku działalności człowieka, niebędących stawami. W konsekwencji prawo pierwokupu dotyczyć będzie nieruchomości, na których znajdują się baseny, oczka wodne, sadzawki. <czytaj dalej>

Wpis nr 37. UBEZPIECZENIE W KRUS PRZY POZAROLNICZEJ DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

blog o prawie rolnym

Ubezpieczenia rolnicze są formą zabezpieczenia społecznego tych tylko osób, które będąc rolnikiem, czy domownikiem rolnika, nie podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu. Ustawodawca polski wprowadził bowiem regułę pierwszeństwa ubezpieczenia w systemie powszechnym przed ubezpieczeniem w systemie rolniczym. Wspomniana zasada sprowadza się do tego, że podleganie ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu wyprzedza ubezpieczenie rolnicze. Nadto rolnik nie może podlegać równocześnie ubezpieczeniu w ZUS i KRUS. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje wyjątek od reguły prymatu podlegania innym ubezpieczeniom społecznym w razie ich zbiegu z ubezpieczeniem społecznym rolników. Przedmiotowe odstępstwo zostało uregulowane w art. 5a ust. 1 wspomnianej ustawy<czytaj dalej>

Wpis nr 36. ILE MOŻE DOROBIĆ ROLNIK, ABY PODLEGAĆ UBEZPIECZENIU ROLNICZEMU?

ile może dorobić rolnik

Zasady podlegania ubezpieczeniu społecznemu uregulowane są w przepisach ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepisy przywołanej ustawy wyłączają podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników przez rolnika podlegającego innemu ubezpieczeniu społecznemu. Ustawodawca wprowadził bowiem zasadę pierwszeństwa ubezpieczenia w systemie powszechnym przed ubezpieczeniem w systemie rolniczym. W konsekwencji spełnienie przesłanek podlegania ubezpieczeniu w ZUS, uniemożliwia rolnikowi prowadzącemu działalność rolniczą dalsze podlegnie ubezpieczeniu w KRUS. Taka sytuacja ma miejsce choćby rolnik w dalszym ciągu spełniał określone w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników przesłanki podlegania ubezpieczeniu rolniczemu. Co istotne ubezpieczenie to powstaje z mocy prawa z chwilą spełnienia przesłanek, o których mowa w przywołanych ustawach i jest niezależne od woli ubezpieczonego. Z tej przyczyny tak istotna jest świadomość w kwestii czy rolnik może „dorobić” do gospodarstwa, a jeżeli tak, to ile może dorobić rolnik i na podstawie jakiej umowy. <czytaj dalej>

Wpis nr 35. ODMOWA DOKONANIA CZYNNOŚCI NOTARIALNEJ

odmowa dokonania czynności notarialnej

Szeroko omawiane na blogu zapisy ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego budziły i nadal budzą kontrowersje, w tym wśród samych rolników. Polemika w tym zakresie nasiliła się w szczególności po obszernej nowelizacji ustawy obowiązującej od 30 kwietnia 2016 r. Wówczas to ingerencja Państwa w kwestie związane z prawem własności, a w szczególności obrotem nieruchomościami rolnymi spowodowały liczne problemy natury praktycznej, które rzutują na pracę notariuszy. W mojej ocenie winę za taki stan rzeczy ponosi ustawodawca, którego niechlujstwo w zakresie treści stanowionego prawa prowadzi to problemów interpretacyjnych. W konsekwencji również notariusze spotykają się z rzeczonym problemem w swojej praktyce. Mając na uwadze konsekwencje jakie niesie za sobą nabycie nieruchomości rolnej, udziału bądź części udziału we współwłasności nieruchomości rolnej niezgodnie z przepisami ustawy - a więc nieważność czynności prawnej - nie może dziwić postawa notariuszy odmawiających sporządzenia aktu notarialnego, jeżeli w ich ocenie czynność, która za przedmiot ma nieruchomość rolną, jest niezgodna z zapisami ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Notariusz ma bowiem obowiązek odmówić dokonania czynności notarialnej sprzecznej z prawem. <czytaj dalej>

Wpis nr 34. Grupy producentów rolnych – procedura zakładania cz. I

grupy producentów rolnych

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. o grupach producentów rolnych i ich związkach oraz zmianie innych ustaw reguluje kwestię prawną, która w mojej ocenie, jest niedostatecznie rozpowszechniona i niechętnie praktykowana przez polskich rolników. Na dzień 1 marca 2016 r. w całej Polsce funkcjonowały bowiem 1132 grupy producentów rolnych. Grupy producentów rolnych mogą być kuszącą alternatywą dla rolników indywidualnych, albowiem skupiając interesy kilku osób, wzmacniają ich pozycję ekonomiczną na rynku rolnym. Niekwestionowanym atutem, który wpływa na atrakcyjność grup producentów rolnych jest również możliwość ubiegania się o wsparcie finansowe w ramach Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, np. pomocy na "Tworzenie grup producentów i organizacji producentów".  <czytaj dalej>

Wpis nr 33. USUNIĘCIE URZĄDZEŃ PRZESYŁOWYCH Z NIERUCHOMOŚCI ROLNYCH

blog prawo rolne

Posadowienie urządzeń przesyłowych na nieruchomościach rolnych obniża walory użytkowe gruntu, utrudnia prace polowe, zmniejsza uzyskiwane plony, co dla właściciela związane jest z jego uszczerbkiem majątkowym. Właścicielowi nieruchomości przysługuje w przypadku wybudowania przez przedsiębiorstwo przesyłowe bez tytułu prawnego (umowy, decyzji administracyjnej, orzeczenia sądu) słupów elektroenergetycznych, rurociągów lub innych urządzeń przesyłowych żądanie nakazania przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez ich usunięcia z gruntu. W orzecznictwie bowiem przyjmuje się, iż urządzenia do przesyłu posadowione na nieruchomości legalnie nie mogą być usunięte na żądanie właściciela, który nabywał nieruchomość wiedząc, iż znajdują się na niej te urządzenia <czytaj dalej>

Wpis nr 32. MÓJ ARTYKUŁ W NAJNOWSZYM NUMERZE PISMA ADWOKATURY POLSKIEJ ,,PALESTRA””

W numerze 11/2017 Pisma Adwokatury Polskiej ,,Palestra” ukazał się artykuł naukowy mojego autorstwa. Przedmiotowe opracowanie zatytułowane „Wpływ nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego na sądowe postępowanie egzekucyjne w ramach egzekucji z nieruchomości rolnych” omawia konsekwencje wejścia w życie ustawy z dnia 14 kwietnia 2016 r. o wstrzymaniu sprzedaży nieruchomości Zasobu Rolnej Skarbu Państwa oraz zmianie niektórych ustaw, nowelizującej w znaczący sposób regulacje ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego <czytaj dalej>

Wpis nr 31. SŁUPY ENERGETYCZNE NA GRUNTACH ROLNYCH

słupy na poluKwestie związane z posadowieniem słupów energetycznych oraz innych urządzeń przesyłowych na cudzym gruncie stanowią przedmiot licznych sporów – w tym sądowych - pomiędzy właścicielami obciążonych nieruchomości, a przedsiębiorstwami przesyłowymi. Ostatnie podmioty jako właściciele urządzeń przesyłowych, które za czasów władzy ludowej wznoszone były z pogwałceniem praw właścicieli gruntów, po przemianach ustrojowych nie kwapiły się aby zawierać umowy o ustanowienie służebności przesyłu z oczywistego względu jakim jest konieczność uiszczenia opłaty na rzecz właścicieli nieruchomości. W niniejszym wpisie omówiony zostanie problem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie w odniesieniu do linii energetycznych, słupów energetycznych, stacji transformatorowych posadowionych na gruntach ornych, pastwiskach, łąkach oraz nieużytkach. Niejako w krajobraz naszego kraju wpisały się bowiem urządzenia przesyłowe, słupy energetyczne znajdujące się na nieruchomościach rolnych <czytaj dalej>

Wpis nr 30. Zbycie gruntu rolnego w trakcie trwania umowy dzierżawy

W związku z powszechnością dzierżawy w rolnictwie zachodzi konieczność przybliżenia kwestii zbycia gruntu rolnego w trakcie trwania tej umowy. Choć na blogu będzie to już trzeci wpis dotyczący umowy dzierżawy, to po opublikowaniu ostatniego opracowania ,,Wypowiedzenie umowy dzierżawy gruntów rolnych" [przejdź do wpisu] pojawiły się pytania dotyczące skutków zbycia przedmiotu dzierżawy w trakcie trwania tego stosunku.  

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zawarcie umowy dzierżawy nie ogranicza właściciela gruntu rolnego w prawie zbycia przedmiotu dzierżawy w trakcie umowy. Właściciel może dowolnie sprzedać, zamienić, darować nieruchomość rolną, nie licząc się ze zdaniem dzierżawcy, chyba że dzierżawcy przysługuje prawo pierwokupu <czytaj dalej>

Wpis nr 29. WYPOWIEDZENIE UMOWY DZIERŻAWY GRUNTÓW ROLNYCH

wypowiedzenie umowy dzierżawy

Choć umowa dzierżawy jest obok umowy sprzedaży najczęściej zawieranym przez rolników kontraktem, który dotyczy gruntów rolnych, to wciąż pojawiają się wątpliwości w zakresie możliwości jej przedterminowego zakończenia przez wypowiedzenie. Stosunek prawny dzierżawy może zakończyć się w drodze wypowiedzenia z zachowaniem jego terminów albo ze skutkiem natychmiastowym. Kluczowe znaczenie w tej materii mają trzy kwestie. Po pierwsze, czy umowa zawarta jest na czas oznaczony czy nieoznaczony. Po drugie, treść umowy odnosząca się do wypowiedzenia. Po trzecie, przyczyny wypowiedzenia umowy dzierżawy. Już we wpisie ,,Umowa dzierżawy w jakiej formie ją zawrzeć"  (przejdź do wpisu) wskazywałem, iż z własnej praktyki dostrzegam, że rolnicy nie przykładają należytej wagi do formy oraz zapisów umów, co nierzadko powoduje komplikacje i negatywne konsekwencje. <czytaj dalej>

Wpis nr 28. PRAWO WYKUPU PRZYSŁUGUJĄCE KOWR

prawo wykupu

Analizowana na blogu już kilkukrotnie ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego zawiera regulacje odnoszące się do obrotu nieruchomościami rolnymi. W ramach rzeczonego aktu normatywnego przyznano szerokie uprawnienia Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa - dalej Krajowy Ośrodek. Znaczenie w tej kwestii ma instytucja tzw. prawa wykupu, nazywana również prawem nabycia. Przywołane uprawnienie sprowadza się do prawa nabycia nieruchomości rolnej w określonych ustawą sytuacjach, w których dochodzi na rynku prywatnym do wcześniejszej zmiany właściciela gruntów rolnych. Intencją ustawodawcy było wyposażenie Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa w instrument interwencyjny skutecznie zapobiegający spekulacjom oraz skupywaniu ziemi rolnej przez osoby, których celem nie jest rolnicze wykorzystanie. W konsekwencji jednak poza ukształtowanymi wyjątkami - wskazanymi w art. 4 ust. 4 ukur - żaden nabywca nieruchomości rolnej nie może być pewien czy swoją własność zachowa, czy też nie <czytaj dalej>

Wpis nr 27. ROZLICZENIE DOPŁAT UNIJNYCH DO GOSPODARSTWA ROLNEGO PO ROZWODZIE

rozliczenie dopłat unijnych

Dopłaty unijne do gospodarstw rolnych to instrument wsparcia bezpośredniego, bez którego duża liczba rolników nie wyobraża sobie współczesnego rolnictwa. Rentowność, zwłaszcza w odniesieniu do nisko obszarowych gospodarstw rolnych, uzależniona jest w dużym względzie od środków uzyskiwanych z tego tytułu. Nie ulega wątpliwości, że pobrane dopłaty unijne wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków posiadających grunty rolne. Małżonkowie mają równe prawo do dysponowania tymi środkami. Co jednak jeżeli dochodzi na przykład do rozwodu, a dopłaty bezpośrednie pobiera tylko jeden były małżonek? Czy w sprawie o podział majątku może mieć miejsce rozliczenie dopłat unijnych? <czytaj dalej>

Wpis nr 26. ROWY MELIORACYJNE I OBOWIĄZEK ICH UTRZYMANIA

rowy melioracyjneZasadnicze funkcje urządzeń melioracji wodnych sprowadzają się do regulacji stosunków wodnych w celu polepszenia zdolności produkcyjnej gleby, ułatwiania jej uprawy, ochrony użytków rolnych przed degradacją oraz powodzią w odniesieniu do melioracji podstawowej, a w odniesieniu do melioracji szczegółowej przed odprowadzaniem nadmiaru wód. Istnienie przedmiotowych urządzeń, w szczególności rowów melioracyjnych, ma istotne znaczenie w rolnictwie. Aby urządzenia melioracji spełniały swoje zadania nie wystarczy samo ich istnienie, muszą być utrzymywane w należytym stanie, oczyszczane, w taki sposób aby zachowana była ich przepustowość. Niewywiązywanie się z tego obowiązku może prowadzić między innymi do podtopień. Kto zatem jest odpowiedzialny za utrzymanie urządzeń melioracji w postaci rowów? Gdzie należy szukać pomocy w sytuacji, gdy obowiązek ten nie jest realizowany? <czytaj dalej>

Wpis nr 25. Zasiedzenie nieruchomości rolnej

Wydaje się, że niemal każdy choć raz słyszał o instytucji zasiedzenia. Polski ustawodawca wprowadził regulację zasiedzenia aby dążyć do likwidacji zjawisk długotrwałego władania nad rzeczą przez osoby, które nie legitymują się określonym tytułem prawnym uprawniającym do korzystania z rzeczy. Prościej - zasiedzenie polega na nabyciu przez osobę nieuprawnioną własności z mocy samego prawa i jest konsekwencją długotrwałego faktycznego wykonywania tego prawa, przy równoczesnej bierności właściciela, który się temu nie sprzeciwia. Jak pokazuje życie zdarzają się przypadki wieloletniego uprawiania ziemi, a nawet korzystania z całych gospodarstw rolnych bez jakiegokolwiek prawa ku temu. Niekiedy konsekwencją takiego stanu jest nabycie prawa własności poprzez zasiedzenie nieruchomości rolnej. Jakie są zatem przesłanki nabycia własność nieruchomości rolnej poprzez zasiedzenie? <czytaj dalej>

Wpis nr 24. WYŁĄCZENIE MAŁŻONKA OD DZIEDZICZENIA

Międzynarodowy Tydzień Pisania Testamentów zbiegł się u mnie z wizytą klientki, której sytuacja pokazuje do czego może prowadzić niespisanie ostatniej woli oraz zwlekanie z rozwiązaniem małżeństwa przez rozwód. Należy bowiem pamiętać, że zgodnie z art. 931§1 kodeksu cywilnego powołanie małżonka do dziedziczenia z ustawy (w przypadku braku testamentu) jest uzależnione jedynie od pozostawania w formalnym związku małżeńskim ze spadkodawcą. Dopiero uprawomocnienie się wyroku rozwodowego powoduje ustanie małżeństwa i w konsekwencji brak dziedziczenia po zmarłym byłym już wówczas małżonku. Ustawa przewiduje jednak odstępstwo od przywołanej zasady w postaci wyłączenia małżonka od dziedziczenia. <czytaj dalej>

Wpis nr 23. Zwolnienie z zapłaty podatku od darowizny gospodarstwa rolnego

Jak mawiał Benjamin Franklin na świecie pewne są tylko śmierć i podatki. Jeżeli chodzi o drugą kwestię to nikt nie jest patriotą, gdy chodzi o podatki. Wszyscy nie lubimy oddawać pieniędzy państwu, zwłaszcza jeżeli jest to konsekwencja naszej zaradności życiowej oraz powiększania majątku własną pracą. Z tego powodu tak istotne jest posiadanie podstawowej wiedzy w tej materii. Istnieją bowiem możliwości skorzystania z przewidzianych prawem instytucji, które prowadzą do niepłacenia podatków. Nie mówię tu o szukaniu kruczków prawnych, ale o regulacjach, które wprowadzają zwolnienia. We wpisie Sprzedaż nieruchomości rolnej a podatek dochodowy omawiałem kwestię podatku dochodowego, która jest istotna dla rolników. Wydaje się, że dla osób zajmujących się rolnictwem niemniej ważny jest podatek od darowizn. <czytaj dalej>

Wpis nr 22. Odwołanie darowizny gospodarstwa rolnego

Myśl o przedstawieniu zagadnienia związanego z odwołaniem darowizny narodziła się w mojej głowie po obejrzeniu we wtorek programu telewizyjnego, przedstawiającego sytuację małżeństwa, które darowało dobrze prosperujące gospodarstwo rolne swojemu synowi. Syn nie był początkowo zainteresowany prowadzeniem gospodarstwa i wyprowadził się. Pozostawił dobytek życia rodziców. Małżonkowie zajmowali się gospodarstwem, aby nie dopuścić do jego ruiny. Istotnym jest, że syn nie interesował się również rodzicami. Dopiero po upływie dwóch lat „syn marnotrawny” powrócił i zażądał wydania mu przez rodziców gospodarstwa. Wówczas zaczęło dochodzić do dalszej eskalacji konfliktu i w konsekwencji do sprawy sądowej, którą małżonkowie w I instancji przegrali. Czy w takiej sytuacji można odwołać skutecznie darowiznę? Jeżeli nie, to jakie przesłanki muszą być spełnione?<czytaj dalej>

Wpis nr 21. Co grozi za jazdę pod wpływem alkoholu?

Choć w mediach nieustannie słyszymy o przypadkach prowadzenia pojazdów mechanicznych przez osoby, które wcześniej spożywały alkohol oraz o zaostrzaniu kar za tego rodzaju czyny skala zjawiska w Polsce jest wciąż wysoka. Przypadki nieodpowiedzialnych zachowań i wsiadanie ''za kółko" ciągników oraz innych pojazdów mechanicznych używanych w rolnictwie nie są rzadkością. Niewiele osób zdaje sobie jednak sprawę z konsekwencji prawnych, jakie może nieść za sobą taka decyzja.

Dolegliwość konsekwencji prawnych uzależniona jest przede wszystkim od ilości alkoholu w organizmie <czytaj dalej>.

Wpis nr 20. Rękojmia jako uprawnienie kupującego w przypadku wady rzeczy kupionej

W dzisiejszych czasach, gdy w rolnictwie używane są maszyny, których ceny są wysokie, bardzo istotne stają się uprawnienia przysługujące kupującemu w przypadku wystąpienia wad rzeczy kupionej. Notorycznie w przypadku zgłoszenia awarii zakupionego sprzętu kupujący słyszy "wada jest następstwem nieprawidłowego użytkowania". Czy w związku z takim stanowiskiem sprzedawcy kupującemu nie przysługują żadne uprawnienia? 

Na wstępie należy wskazać, że minimum ochrony interesów kupującego zapewniają regulacje dotyczące odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Zgodnie z nimi sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną. Odrębną, dodatkową formą zabezpieczenia interesów kupującego jest gwarancja, którą może kupującemu udzielić gwarant [producent rzeczy, importer, sprzedawca] <czytaj dalej>

Wpis nr 19. Podatek dochodowy a sprzedaż nieruchomości rolnej

Przepisy podatkowe w Polsce są zmorą niemal każdego obywatela. Ich mnogość, zawiłość oraz dowolność interpretacyjna nastręcza wielu trudności podatnikom. Nie inaczej rysuje się sytuacja podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości rolnej. Zgodnie z regułą wyrażoną w ustawie o podatku dochodowym przychód uzyskany z tytułu sprzedaży całości lub części nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego jest wolny od opodatkowania - co wynika z preferowania przez prawodawcę powiększania gospodarstw rolnych oraz ochrony wykorzystywanych nieruchomości na potrzeby rolne. Ustawa przewiduje jednak wymogi, które rolnik musi spełnić aby skorzystać ze zwolnienia od podatku dochodowego.

Zwolnienie od podatku dochodowego przychodów ze sprzedaży gruntów rolnych uwarunkowane jest następującymi przesłankami. Po pierwsze, zbywane grunty muszą być zakwalifikowane jako użytki rolne.  <czytaj dalej>

Wpis nr 18. Rolnik jako konsument lub przedsiębiorca przy umowie sprzedaży

Bez wątpienia umowa sprzedaży jest najczęściej zawieraną umową przez rolników. Niemal codziennie rolnicy nabywają różnego rodzaju towary - od artykułów spożywczych, przedmiotów użytku codziennego, po niezbędne dla prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Póki nabywane towary nie posiadają wad nie zastanawiamy się nad uprawnieniami przysługującymi kupującemu w związku z zawieranymi umowami. Na tym gruncie istotne jest czy rolnik posiada status konsumenta, czy też przedsiębiorcy. Polski ustawodawca przyznaje bowiem konsumentom szczególne uprawnienia ułatwiające dochodzenie roszczeń związanych z wadami kupionej rzeczy. Konsument jako słabsza strona umowy podlega większej ochronie, czego potwierdzeniem jest choćby treść art. 76 Konstytucji RP.

Już na wstępie należy wskazać, że orzecznictwo sądów nie jest jednolite w kwestii statusu prawnego osoby prowadzącej gospodarstwo rolne. <czytaj dalej>

Wpis nr 17. Umowa dzierżawy – w jakiej formie ją zawrzeć?

Jedną z umów związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego jest umowa dzierżawy, przez którą wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania i pobierania pożytków na czas oznaczony lub nieoznaczony, a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz. Polski ustawodawca w art. 353¹ k.c. wyraził zasadę swobody umów pozostawiając stronom możliwość ułożenia łączących ich stosunków prawnych według swojego uznania. W konsekwencji przykładowo czynsz za dzierżawę może być ustalony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. Może być również oznaczy w ułamkowej części pożytków. Istotnym jest aby treść umowy nie była sprzeczna z właściwością (naturą) kontraktu, ustawą oraz zasadami współżycia społecznego.

Umowa dzierżawy w rolnictwie dotyczy głównie gruntów rolnych. Ustawa nie zastrzega dla umowy dzierżawy żadnej szczególnej formy. W konsekwencji strony umowy mogą, według swojego wyboru, zawrzeć ją przykładowo w formie ustnej, pisemnej lub aktu notarialnego<czytaj dalej>

Wpis nr 16. Odszkodowanie z KRUS

Praca w gospodarstwie rolnym związana jest z ryzykiem zaistnienia rożnego rodzaju zdarzeń powodujących szkodę na mieniu, uszczerbek na zdrowiu, a czasami nawet śmierć. Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników zawiera regulacje, które uprawniają do dochodzenia przez poszkodowanych odszkodowania z KRUS. Wydawałoby się, że przepisy te są znane rolnikom. Z ostatniej dyskusji jaką prowadziłem z rolnikami w związku z jednym z wypadków wynika, że na tle tych przepisów pojawia się wiele błędnych poglądów. Analizowany przypadek dotyczył wypadku domownika, którego skutkiem było złamanie nogi, w miejscu położonym w znaczącej odległości od gospodarstwa rolnego.

  I. Osoby podlegające ubezpieczeniu w KRUS 
<czytaj dalej>

Wpis nr 15. Zgoda sądu na zbycie nieruchomości rolnej

Mogłoby się wydawać, iż obywatele naszego kraju mają zagwarantowaną swobodę dysponowania rzeczami stanowiącymi ich własność. Nic bardziej mylnego. Otóż Konstytucja Rzeczypospolitej stanowi, że własność może być ograniczona w drodze ustawy. Przykładem regulacji, która ingeruje w atrybut prawa własności przysługującego rolnikom jest ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego z dnia 11 kwietnia 2003 r. Wynika z niej, że każdy rolnik, który nabył nieruchomość rolną po dniu 29 kwietnia 2016 r. ma obowiązek prowadzenia gospodarstwa rolnego na nabytej nieruchomości przez 10 lat, co do zasady bez możliwości jej zbycia ani przeniesienia posiadania. 

I.Obowiązki nabywcy nieruchomości rolnej 

Zgodnie z zapisami wyżej wskazanej ustawy na nabywców nieruchomości rolnych zostały nałożone dwa obowiązki. <czytaj dalej>

Wpis nr 14. PODZIAŁ MAJĄTKU WSPÓLNEGO MAŁŻONKÓW, W SKŁAD KTÓREGO WCHODZI GOSPODARSTWO ROLNE

Wpływ zapisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnym, o których już kilkukrotnie pisałem na blogu, jest widoczny również w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków po ustaniu wspólności majątkowej, dział spadku oraz zniesienie współwłasności. Zgodnie bowiem z art. 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego przez nabycie nieruchomości rolnej należy rozumieć przeniesienie własności nieruchomości rolnej lub nabycie nieruchomości rolnej w wyniku między innymi orzeczenia sądu. W konsekwencji wszelkie ograniczenia w obrocie nieruchomościami rolnymi znajdą zastosowanie do tzw. spraw działowych, do których należy podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej. Najbardziej absurdalną konsekwencją zapisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego jest to, że małżonek – dotychczasowy współwłaściciel nieruchomości rolnej nabytej w trakcie trwania małżeństwa – nie będzie mógł zostać wyłącznym właścicielem tego gruntu, jeżeli nie posiada statusu rolnika indywidualnego [szerzej o tym kim jest rolnik indywidualny przeczytasz we wpisie Nieruchomość rolna co do zasady tylko dla rolników indywidualnych]

I. Istota spraw o podział majątku wspólnego <czytaj dalej>

Wpis nr 13. PRZEDMIOTY NALEŻĄCE DO ROLNIKA PROWADZĄCEGO GOSPODARSTWO NIEPODLEGAJĄCE EGZEKUCJI

Od dnia 2 sierpnia 2017 r. zacznie obowiązywać rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia przedmiotów należących do rolnika prowadzącego gospodarstwo, które nie podlegają egzekucji. Z jednej strony regulacja ta spowoduje, iż rolnikowi wobec którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne będzie pozostawiało się ,,okrojone" składniki gospodarstwa rolnego, niezbędne do dalszego prowadzenia działalności wytwórczej. Tym samym rolnik będzie miał szanse na samodzielne poradzenie sobie z problemami finansowymi, bez konieczności spieniężenia całego gospodarstwa i w konsekwencji jego likwidacji. Z drugiej strony można przypuszczać, że akt prawny spowoduje, iż rolnikom w niedalekiej przyszłości będzie trudniej uzyskać kredyt z banku. Zapisy rozporządzenia znacząco ograniczają bowiem możliwość zaspokojenia się wierzyciela, w sytuacji zaprzestania spłaty zobowiązań. Należy pamiętać, że regulacje omawianego aktu prawnego stosuje się również do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem jego wejścia w życie.  

I. Przedmioty wyłączone spod egzekucji skierowanej przeciwko rolnikowi <czytaj dalej>

Wpis nr 12. ODROLNIENIE GRUNTÓW I ODLESIENIE GRUNTÓW STANOWIĄCYCH WŁASNOŚĆ PRYWATNĄ

Polski ustawodawca niejednokrotnie prezentował stanowisko wyrażające osobliwą troskę o nieruchomości rolne, jako dobra szczególnie ważnego dla krajowej gospodarki. Przykładem takiej myśli są zapisy ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych [dalej OchGrU]. Zgodnie z jej treścią ochrona gruntów rolnych i leśnych polega między innymi na ograniczeniu przeznaczania ich na cele nierolnicze lub nieleśne, w szczególności inwestycyjno-budowlane. Aby rolnik mógł odlesić lub odrolnić grunt musi spełnić określone prawem wymagania. Pamiętać jednak należy, że nieruchomość, na której rolnik planuje budowę obiektu zaliczanego do budowli rolniczych – służących wyłącznie produkcji rolnej oraz przetwórstwu rolno-spożywczemu – nie traci przez to charakteru gruntu rolnego. W konsekwencji nie przeprowadza się niżej opisanej procedury ,,przeznaczenia” oraz ,,wyłączenia”.

I. Organ właściwy do wydania decyzji zezwalającej na wyłączenie gruntów z produkcji oraz przeznaczenia gruntów na cele nierolne i nieleśne. <czytaj dalej>

Wpis nr 11. BUDOWA KURNIKÓW ORAZ CHLEWNI – DECYZJA O ŚRODOWISKOWYCH UWARUNKOWANIACH

Od momentu podjęcia decyzji o budowie chlewni, kurników do rozpoczęcia wznoszenia budynków inwentarskich konieczne jest przebrnięcie przez niełatwe postępowania administracyjne. Mnogość aktów prawnych znajdujących zastosowanie w procesie inwestycyjnym oraz nierzadki opór właścicieli nieruchomości położonych w bliskim sąsiedztwie powoduje, iż postępowania te potrafią trwać nawet kilka lat. Niniejsze opracowanie przedstawia omówienie procedury oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Inwestor planujący budowę chlewni lub kurników powinien wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jeszcze przed zainicjowaniem postępowań administracyjnych w przedmiocie wydania decyzji o pozwolenie na budowę lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.   

I. Przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko<czytaj dalej>

Wpis nr 10. SZACOWANIE SZKÓD ŁOWIECKICH ORAZ WYPŁATA ODSZKODOWAŃ

Definicja szkód łowieckich oraz katalog podmiotów odpowiedzialnych za ich powstanie zostały omówione we wpisie Szkody łowieckie – podmioty odpowiedzialne, w związku z czym zachodzi konieczność przybliżenia kolejnych kluczowych w tym zakresie zagadnień, tj. procedur szacowania szkód łowieckich oraz wypłaty odszkodowań. Sposób postępowania w tym zakresie został szczegółowo uregulowany w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2010 r. Rzeczony akt normatywny nie ma jednak zastosowania do szkód powstałych przy wykonywaniu polowania, do ustalenia których stosuje się zasady ogólne.

Tryb postępowania przewidziany w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie sposobu postępowania przy szacowaniu szkód oraz wypłat odszkodowań za szkody w uprawach i płodach rolnych ma charakter pojednawczy, sformalizowany i złożony.  <czytaj dalej>

Wpis nr 9. SZKODY ŁOWIECKIE – PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE

W związku z dużym zainteresowaniem moim wpisem Podmioty odpowiedzialne za szkody wyrządzone przez psy oraz inne zwierzęta narodził się pomysł przygotowania opracowania o odpowiedzialności za szkody łowieckie. Choć przedmiotowe zagadnienie wpisuje się w ramy szeroko pojętej odpowiedzialności za zwierzęta, to wykazuje bardzo specyficzne cechy. Jest to również zagadnienie aktualne, bowiem na przestrzeni lat można dostrzec zmniejszającą się przestrzeń naturalnego bytowania dzikich zwierząt. Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest narastająca częstotliwość bezpośredniego stykania się ludzi oraz zwierząt wolno żyjących. Do negatywnych skutków współegzystencji człowieka oraz dzikich zwierząt należą coraz liczniejsze szkody w uprawach i płodach rolnych powodowane przez tę grupę zwierząt. Wówczas dochodzi do „konfliktu” pomiędzy koniecznością ochrony interesów właścicieli oraz posiadaczy gruntów rolnych, a zaspokojeniem przez zwierzęta potrzeb pozyskania pokarmu. Państwo, w imię ochrony zwierząt łownych, dopuszcza do powstania szkód w uprawach i płodach rolnych, co skutkować musi obowiązkiem wynagrodzenia szkód. Czym zatem są szkody łowieckie i kto ponosi za nie odpowiedzialność? <czytaj dalej>

Wpis nr 8. DZIEDZICZENIE GOSPODARSTW ROLNYCH

Specyfika prowadzenia działalności rolniczej była wielokrotnie dostrzegana przez polskiego ustawodawcę. Efektem tego były pojawiające się na przestrzeni lat szczególne regulacje traktujące dziedziczenie gospodarstw rolnych. Z biegiem czasu reguły te uległy złagodzeniu. Jako przykład wskazać można zapisy ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych zgodnie, z którymi spadkodawca musiał posiadać określone kwalifikacje, aby odziedziczyć gospodarstwo rolne. W sytuacji gdy przesłanki te nie były spełnione osoba taka nie mogła odziedziczyć tego składnika majątkowego. Co więcej, gdy żaden spadkobierca nie posiadał tych kompetencji gospodarstwo rolne dziedziczyło Państwo. Przywołana regulacja, choć ma już niemal wyłącznie znaczenie historyczne, to niewykluczone jest zaistnienie sytuacji, do której przepisy te będą miały zastosowanie i będą stanowiły podstawę orzeczeń sądowych w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku. Wynika to z reguły mówiącej, że nabycie spadku podlega prawu obowiązującemu w chwili śmierci spadkodawcy. W tym zakresie bez znaczenia jest data orzekania przez sąd<czytaj dalej>

Wpis nr 7. PODMIOTY ODPOWIEDZIALNE ZA SZKODY WYRZĄDZONE PRZEZ PSY ORAZ INNE ZWIERZĘTA

Specyfika prowadzenia gospodarstwa rolnego powoduje, że szczególna staje się rola psów w gospodarstwie. Zwierzęta te wykorzystywane są w charakterze psów pasterskich lub służących bezpieczeństwu siedlisk – w celu pilnowania maszyn, urządzeń, inwentarza, plonów oraz pozostałego dobytku. Zasadniczo zatem nie są chowane przez rolników dla osobistej przyjemności lub dla towarzystwa. Niekiedy dochodzi do sytuacji, gdy psy powodują szkody, np. poprzez wtargnięcie na jezdnię i spowodowanie wypadku drogowego, pogryzienie człowieka. Powstaje wówczas wątpliwość kto ponosi odpowiedzialność za przedmiotową szkodę oraz czy obejmuje ją ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej rolników, jako szkodę powstałą w związku z posiadaniem gospodarstwa. Ostatnie zagadnienie było niejednolicie oceniany w orzecznictwie sądów. Sytuację tę zmieni uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. III CZP 114/16. <czytaj dalej>

Wpis nr 6. WYCINKA DRZEW – ZMIANY W PRZEPISACH

W dniu 17 czerwca 2017 roku weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody, odnosząca się do wycinki drzew na gruntach prywatnych. Od 1 stycznia 2017 r. obowiązywała w tym zakresie liberalna regulacja nazywana potocznie w mediach "Lex Szyszko". Choć mogłoby się wydawać, iż z założenia zasada racjonalnego działania prawodawcy przemawia za tym, aby udoskonalać istniejące przepisy, to w tym zakresie nasz ustawodawca wprowadził przynajmniej jedną, nową irracjonalną regulację. Mowa tu o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej na nieruchomości, na której dokonano wycinki przez okres 5 lat. Choć intencja była słuszna - ograniczenie wielkopowierzchniowej wycinki drzew pod inwestycje deweloperskie - to regulacja ogranicza bezzasadnie prawo własności każdego obywatela.<czytaj dalej>

Wpis nr 5. SZKODY POWSTAŁE W CZASIE ŚWIADCZENIA POMOCY SĄSIEDZKIEJ

Zjawiskiem powszechnym i niemal naturalnym w rolnictwie jest wzajemna pomoc w prowadzeniu gospodarstw rolnych udzielana przez sąsiadów – tzw. pomoc sąsiedzka. Świadczone wzajemnie usługi mogą mieć rozmaitą postać: od wycinki drzew z ich przeznaczeniem na opał, czynności związanych z obrządkiem, po koszenie zboża kombajnem. Niestety nadal, zwłaszcza w okresie intensywnych prac polowych, w radio oraz telewizji podawane są informacje o różnego rodzaju wypadkach w rolnictwie. Wówczas do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia odpowiedzialność za powstałą szkodę w postaci śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. <czytaj dalej>

Wpis nr 4. UMOWA KONTRAKTACJI I ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA NIEDOSTARCZENIE PRODUKTÓW ROLNYCH

Osoby prowadzące gospodarstwa rolne zawierają na co dzień szereg rozmaitych umów cywilnoprawnych. Wśród nich wyróżnić można umowy kontraktacji. Jak to w życiu czasami bywa również w zakresie wykonania tych kontraktów pojawiają się problematyczne kwestie. Mając na uwadze, iż wynik produkcji rolnej zależy nie tylko od nakładu pracy, wiedzy, sumienności rolnika, ale również od sił przyrody oraz jakości materiału dostarczonego przez kontraktującego, dochodzi do sytuacji niemożności wywiązania się przez producentów rolnych ze swoich zobowiązań. Powstaje wówczas dylemat, która ze stron umowy ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy i jakie są tego konsekwencje.<czytaj dalej>

Wpis nr 3. UMOWA PRZEKAZANIA GOSPODARSTWA ROLNEGO NASTĘPCY

Nie ulega wątpliwości, że polska wieś podlega ciągłym zmianom, w tym pokoleniowym. Temu celowi służy również ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, która uzależnia od osiągnięcia określonego wieku nabycie przez rolnika uprawnień emerytalno-rentowych. Otrzymanie przedmiotowych świadczeń przed osiągnięciem odpowiedniego wieku, analogicznie jak ich pełna wypłata, wymaga jednak zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Jednym ze sposobów zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej jest wyzbycie się gospodarstwa rolnego. Ustawodawca w tym zakresie pozostawił rolnikom swobodę wyboru umowy, która do tego doprowadzi. I tu pojawiają się zasadniczo trzy możliwości wyboru: umowa darowizny, umowa dożywocia oraz tzw. umowa z następcą. <czytaj dalej>

Wpis nr 2. Wyjątki od zasady wyłącznego nabycia nieruchomości rolnej przez rolnika indywidualnego

blog o prawie rolnymZgodnie z naczelną zasadą regulującą obrót nieruchomościami rolnymi nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny [zagadnienie szerzej omawiane tutaj]. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego przewiduje jednak od rzeczonej reguły odstępstwa, zgodnie z którymi podmiot nabywający nieruchomość rolną nie musi posiadać statusu rolnika indywidualnego. Zastosowania wówczas nie ma również limit 300 ha powierzchni użytków rolnych. <czytaj dalej>

Wpis nr 1. Nieruchomości rolne tylko dla rolników indywidualnych

blog prawo rolneDo niedawna nieruchomości rolne stanowiły sposób na inwestycję posiadanych środków z tej przyczyny, iż ich wartości niemal stale rosły. Aktualnie tendencja ta uległa zmianie, a na rynku nieruchomości rolnych widoczny jest spadek cen. W mojej ocenie taki stan rzeczy nastąpił za sprawą regulacji zawartych w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego (dalej u.k.u.r.). Nasz ustawodawca wprowadził bowiem zasadę, iż nabywcą nieruchomości rolnej może być rolnik indywidualny. Kim zatem jest rolnik indywidualny? <czytaj dalej>