Kiedy rolnikowi nie należy się jednorazowe odszkodowanie z KRUS?

odszkodowanie z KRUS

Praca w rolnictwie z wykorzystaniem mechanicznego sprzętu i maszyn rolniczych wymusza konieczność przestrzegania elementarnych zasad bezpieczeństwa. Choć sukcesywnie poziom bezpieczeństwa w rolnictwie ulega zwiększeniu, to wciąż w trakcie prac rolniczych dochodzi do wypadków. Oczywiście całkowite wyeliminowanie tych zdarzeń jest niemożliwe, jednak w interesie wszystkich, a zwłaszcza rolników, jest aby nieszczęśliwe wypadki miały miejsce jak najrzadziej. Nie ulega również wątpliwości, że niekiedy do wypadków dochodzi na skutek nieodpowiedzialnego zachowania samych rolników. Konsekwencją takiej postawy, poza zdrowotną, może być również odmowa przyznania przez KRUS prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej. 

I. Czym jest wypadek przy pracy rolniczej?

Tytułem wprowadzenia należy wskazać, że stosownie do art. 11 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników za wypadek przy pracy rolniczej, uważa się nagłe zdarzenie, wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności, związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności:
1) na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje, albo na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym lub
2) w drodze ubezpieczonego z mieszkania do gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt 1, albo w drodze powrotnej, lub
3) podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa rolnego, o którym mowa w pkt 1, zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo w związku z wykonywaniem tych czynności, lub
4) w drodze do miejsca wykonywania czynności, o których mowa w pkt 3, albo w drodze powrotnej.

II. Kiedy mimo wypadku przy pracy rolniczej nie przysługuje odszkodowanie z KRUS?

Zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników jednorazowe odszkodowanie nie przysługuje jeżeli poszkodowany:
1. spowodował wypadek wskutek rażącego niedbalstwa lub
2. będąc w stanie nietrzeźwości sam w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku.

Co istotne ustawa nie definiuje pojęcia „rażącego niedbalstwa”. Dlatego w tym zakresie trzeba odwoływać się do stanowiska wypracowanego przez sądy oraz doktrynę prawa. Wskazuje się, iż wina rolnika w zakresie spowodowania wypadku przy pracy w rolnictwie może wystąpić w formie winy umyślnej lub nieumyślnej. Z pierwszą mamy do czynienia kiedy rolnik chce spowodować wypadek, jak również gdy przewiduje jego spowodowanie i z tym się godzi. Natomiast wina nieumyślna występuje w postaci lekkomyślności – poszkodowany przewiduje możliwość spowodowania wypadku, lecz bezpodstawnie przypuszcza, że tego uniknie – lub w postaci niedbalstwa – nie przewiduje możliwości spowodowania wypadku, choć mógł i powinien to przewidzieć. Niedbalstwo w zależności od zakresu nie dołożenia staranności jest stopniowane od lekkiego do rażącego.

Przez działanie z rażącym niedbalstwem należy rozumieć sytuacje, w których poszkodowany zdaje sobie sprawę z grożącego mu niebezpieczeństwa, gdyż zwykle występuje ono w takich okolicznościach i każdy przezorny człowiek ocenia je jako ewidentne, mimo tego z naruszeniem przepisów bezpieczeństwa bez potrzeby narażania się na to niebezpieczeństwo, ignorując następstwa własnego zachowania podejmuje takie działanie [tak: wyrok SN z dnia 8.10.1987 r. II URN 220/87]. Rażące niedbalstwo zachodzi wówczas, gdy poszkodowany zachowuje się w sposób odbiegający jaskrawo od norm bezpiecznego postępowania i świadczący o całkowitym zlekceważeniu przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia.

Należy jednak pamiętać, że w przypadku ustalania rażącego niedbalstwa decydują zawsze wszystkie okoliczności zaistniałego wypadku. W konsekwencji co do jednej osoby podobne zachowanie może zostać ocenione jako rażące niedbalstwo, a co do innej jako zwykłe niedbalstwo. Niekiedy bowiem zachowanie, choć nieodpowiedzialne, można zrzucić na barki niedoświadczenia rolnika, jego młodego wieku, lub braku wcześniejszej styczności z maszynami rolniczymi. Niekiedy należy również brać pod uwagę fakt, że do naruszenia zasad bezpieczeństwa dochodzi na skutek niespodziewanej sytuacji, wymagającej szybkiego podjęcia decyzji, czy też innych dodatkowych okoliczności. Ocena zachowania należytej staranności [ostrożności] wymaga bowiem odniesienia jej do przeciętnej przezorności osób znajdujących się w zbliżonych sytuacjach, natomiast możliwość i obowiązek przewidywania skutku powinny być oceniane indywidualnie, w zależności od poziomu wiedzy, doświadczenia i możliwości intelektualnych konkretnego sprawcy.

Jakie zatem zachowanie rolnika można zakwalifikować jako rażące niedbalstwo? Przykładem może być  włożenie ręki do pracującego siewnika. Podstawową zasadą BHP jest to, że nie wolno operować kończynami w strefie zagrożenia podczas pracy maszyny. Przed wykonaniem takiej czynności konieczne jest uprzednie wyłączenie urządzenia. Nawet bezstronny obserwator uznałby, że zakazane jest wkładanie rąk do urządzenia w ruchu, gdyż grozi to zaistnieniem wypadku. 

Druga z podstaw odmowy przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy rolniczej uzależniona jest od wykazania, że po pierwsze ubezpieczony pozostawał w stanie nietrzeźwości, tj. zawartość alkoholu w jego krwi przekraczała 0,5 ‰, bądź zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekraczała 0,25 mg. W dalszej kolejności niezbędne jest ustalenie czy stan ten pozostaje w związku przyczynowym z wypadkiem oraz czy przyczynienie się do wypadku spowodowane tym stanem było znaczne. Oznacza to tyle, że wpływ stanu nietrzeźwości na zaistnienie przyczyny zewnętrznej wypadku przy pracy musi być znaczny, co oznacza, że wśród wszystkich przyczyn ta ma być dominująca. Czasami zdarzają się wypadki w rolnictwie, które są całkowicie niezależne do stanu psychofizycznego poszkodowanego. Przykładem będzie udanie się rolnika do obory celem nakarmienia zwierząt podczas, którego dochodzi do nagłego kopnięcia przez zwierzę tylnym kopytem. 

Należy pamiętać, że to na KRUS-ie, zgodnie z ogólną regułą dowodową określoną w art. 6 kodeksu cywilnego, ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, które uzasadniają odmowę prawa do jednorazowego odszkodowania.

Oznaczone , , , , , , , , , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Enter Captcha Here : *

Reload Image