Słupy energetyczne na gruntach rolnych

słupy energetyczne

Kwestie związane z posadowieniem słupów energetycznych oraz innych urządzeń przesyłowych na cudzym gruncie stanowią przedmiot licznych sporów – w tym sądowych – pomiędzy właścicielami obciążonych nieruchomości, a przedsiębiorstwami przesyłowymi. Ostatnie podmioty jako właściciele urządzeń przesyłowych, które za czasów władzy ludowej wznoszone były z pogwałceniem praw właścicieli gruntów, po przemianach ustrojowych nie kwapiły się aby zawierać umowy o ustanowienie służebności przesyłu z oczywistego względu jakim jest konieczność uiszczenia opłaty na rzecz właścicieli nieruchomości. W niniejszym wpisie omówiony zostanie problem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie w odniesieniu do linii energetycznych, słupów energetycznych, stacji transformatorowych posadowionych na gruntach ornych, pastwiskach, łąkach oraz nieużytkach. Niejako w krajobraz naszego kraju wpisały się bowiem urządzenia przesyłowe, słupy energetyczne znajdujące się na nieruchomościach rolnych. 

Zasygnalizować należy, że obok uprawnienia do wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu właścicielowi gruntu, w związku z istniejącymi na nieruchomości urządzeniami przesyłowymi przysługują następujące roszczenia wobec przedsiębiorstwa przesyłowego:
1. o usunięcie urządzeń przesyłowych w trybie art. 222§2 k.c.;
2. o wykup gruntu n podstawie art. 231§1 k.c. albo art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami;
3. o wynagrodzenie za ustanowioną służebność.

Roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie ma swoje źródła w art. 225 k.c. w zw. z art. 224§2 k.c. Przywołane przepisy mają zastosowanie jedynie w stosunków do przedsiębiorstwa przesyłowego nielegitymującego się tytułem prawnych [umową, decyzją administracyjną, orzeczeniem sądu] do korzystania z nieruchomości stanowiącej własność innej osoby, na której posadowione są urządzenia przesyłowe. Pamiętać bowiem należy, iż nawet jeżeli budowa urządzeń przesyłowych nie powoduje degradacji gruntu rolnego, albo nie niweczy dotychczasowego jego przeznaczenia, z reguły obniża walory użytkowe gruntów, utrudniają prace polowe, zmniejszając uzyskiwane plony, co dla właściciela związane jest z jego uszczerbkiem majątkowym. Pamiętać również należy, iż to właścicielowi gruntu przysługuje na zasadzie wyłączności prawo do posiadania, użytkowania, pobierania pożytków i innych przychodów rzeczy.

Warunkiem dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości jest zła wiara po stronie przedsiębiorstwa przesyłowego. Ustalenie, że przedsiębiorstwo energetyczne, ingerując w sferę cudzej własności, poprzez postawienie słupów elektroenergetycznych i poprowadzenie linii przesyłowych a następnie bieżące utrzymywanie tych urządzeń, korzystało z tej nieruchomości w sposób odpowiadający treści służebności przesyłu, będąc w dobrej wierze, wyłącza możliwość dochodzenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Ze złą wiarą mamy do czynienia kiedy właściciel słupów energetycznych ma wiedzę lub przy dołożeniu należytej staranności mógłby wiedzieć, że nie przysługuje mu prawo do korzystania z gruntu, na którym posadowione są urządzenia przesyłowe. Ciężar dowodu na okoliczność posiadania w złej wierze obciąża właściciela nieruchomości. Takim dowodem może być wcześniejsze wezwanie przedsiębiorstwa przesyłowego do zapłaty wynagrodzenia, przesunięci linii energetycznej. 

W sytuacji gdy przedsiębiorstwo przesyłowe pozostaje w złej wierze właściciel nieruchomości może dochodzić wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu za okres 10 lat wstecz.

Problem pojawia się w zakresie ustalenia wysokości należnego właścicielowi nieruchomości wynagrodzenia. Przepisy nie określają wysokości wspomnianego wynagrodzenia. Według stanowiska piśmiennictwa, jak i orzecznictwa Sądu Najwyższego, o wysokości należnego właścicielowi wynagrodzenia decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego rodzaju rzeczy w określonych warunkach i czas posiadania rzeczy przez adresata roszczenia. Wynagrodzenie to jest należnością jednorazową za cały okres korzystania z rzeczy przez posiadacza bez tytułu prawnego. 

W postępowaniach przed sądem w celu ustalenia, w jakim stopniu fakt posadowienia urządzeń zmieniło możliwość użytkowania gruntów przez właściciela dopuszcza się dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu elektroenergetyki oraz z zakresu szacowania nieruchomości. Wynagrodzenie uzależnione jest od obszaru zajętego pod urządzenia przesyłowe i rynkowej stawki czynszu dzierżawy.

Z uwagi na rolnicze wykorzystanie gruntów rolnych, łąk oraz pastwisk trwale wyłączona z korzystania jest wyłącznie powierzchnia zajęta pod słupy energetyczne. Przebiegające przez grunt linie napowietrzne oraz posadowione słupy energetyczne nie mają negatywnego oddziaływania na prowadzone w ich sąsiedztwie i pod liniami uprawy. Posadowienie urządzeń elektroenergetycznych stanowi przejaw ograniczenia korzystania z nieruchomości, ale słupy i elementy sieci nie przeszkadzają w dotychczasowym sposobie korzystania z nieruchomości. Można bowiem przyjąć, że najwyższy sprzęt rolniczy ma około 4,5 m wysokości i nie ma przeszkód w swobodnym z niego korzystaniu, co oznacza, że ingerencja w prawo własności jest niewielka. Niemniej jednak należy podkreślić, że rolnicy są zmuszeni znosić fakt istnienia tych urządzeń na swoich gruntach i tolerować obecność pracowników przedsiębiorstw energetycznych, którzy od czasu do czasu muszą przeprowadzać prace konserwacyjne czy naprawcze urządzeń elektroenergetycznych. 

Przed skierowaniem sprawy do sądu przeciwko przedsiębiorstwu energetycznemu warto obliczyć wysokość wynagrodzenia.

Niniejszy wpis omawia zagadnienie w sposób generalny. W celu uzyskania indywidualnej porady proszę o bezpośredni kontakt (e-mailem lub telefonicznie – dane znajdują się w zakładce „Kontakt”).

Oznaczone , , , , , , , , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *