Rozliczenie dopłat unijnych do gospodarstwa rolnego po rozwodzie

rozliczenie dopłat unijnych

Dopłaty unijne do gospodarstw rolnych to instrument wsparcia bezpośredniego, bez którego duża liczba rolników nie wyobraża sobie współczesnego rolnictwa. Rentowność, zwłaszcza w odniesieniu do nisko obszarowych gospodarstw rolnych, uzależniona jest w dużym względzie od środków uzyskiwanych z tego tytułu. Nie ulega wątpliwości, że pobrane dopłaty unijne wchodzą w skład majątku wspólnego małżonków posiadających grunty rolne. Małżonkowie mają równe prawo do dysponowania tymi środkami. Co jednak jeżeli dochodzi na przykład do rozwodu, a dopłaty bezpośrednie pobiera tylko jeden były małżonek? Czy w sprawie o podział majątku może mieć miejsce rozliczenie dopłat unijnych?     

W dniu ustania ustroju wspólności majątkowej – co ma najczęściej miejsce na skutek orzeczenia rozwodu, separacji, ustanowienia rozdzielności majątkowej – małżonkowie stają się współwłaścicielami, w częściach ułamkowych, zgromadzonego majątku. Tylko od woli byłych małżonków zależy czy chcą aby każdy z nich był współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego, czy też wyjść ze współwłasności poprzez dokonanie podziału majątku. Pamiętać jednak należy, iż do czasu podziału majątku wspólnego żadnemu z małżonków nie przysługuje prawo do wyłącznego dysponowaniem składnikami dorobku.

We wpisie „Podział majątku wspólnego w skład którego wchodzi gospodarstwo rolne” przedstawiłem najważniejsze kwestie związane z podziałem majątku wspólnego byłych małżonków. Uzupełniająco wskazać należy, że sąd w postępowaniu o podział majątku wspólnego dokonuje rozliczeń z tytułu posiadania przedmiotów należących do majątku objętego wspólnością, pobranych pożytków i innych przychodów, a także poczynionych na ten majątek nakładów i spłaconych długów w okresie między ustaniem wspólności a dokonaniem podziału majątku wspólnego. W konsekwencji małżonkowie muszą podzielić się dopłatami unijnymi do gospodarstwa rolnego, otrzymanymi już po rozwodzie, a przed podziałem majątku.

Częstą sytuacją jest, iż po ustaniu wspólności małżeńskiej majątkowej tylko jeden z małżonków pobiera dopłaty unijne do gruntów rolnych stanowiących majątek wspólny byłych małżonków. Dwukrotnie w tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy, kończąc w ten sposób wątpliwości jakie pojawiały się w tej materii. Sąd Najwyższy wskazał, iż podstawą do rozliczenia pobranych przez jednego z małżonków dopłat bezpośrednich stanowią art. 567§3 w związku z art. 686 k.p.c.  W postępowaniu działowym sąd dokonuje rozliczeń z tytułu posiadania przedmiotów należących do majątku objętego wspólnością, pobranych pożytków i innych przychodów, a także poczynionych na ten majątek nakładów i spłaconych długów w okresie między ustaniem wspólności a dokonaniem podziału majątku wspólnego. Sąd Najwyższy uznał, że dopłaty unijne powinny być rozliczone przy podziale majątku, albowiem są dochodem z gospodarstwa rolnego, czyli z majątku dotychczas wspólnego. 

Istotnym jest, że dla rozliczenia pobranych dopłat bezpośrednich bez znaczenia jest, że współwłaściciel – były małżonek – nie posiada gruntu, nie korzystał z uprawnienia do współposiadania gruntu lub jego wyodrębnionej części. W konsekwencji nawet bierność jednego małżonka w tym zakresie nie stanowi przeszkody do domagania się partycypowania w dochodach z gruntu. 

W konsekwencji jeżeli nieruchomości rolne posiadał wyłącznie jeden były małżonek, prowadząc na nich działalność rolniczą pobierając dopłaty unijne służące pokryciu kosztów tej działalności spoczywa na nim obowiązek rozliczenia się z nich z byłym małżonkiem. O tym, w jakiej części przypadną im te dopłaty, decyduje zawsze sąd. 

Jeżeli masz wątpliwości w kwestiach związanych z podziałem majątku wspólnego zachęcam do kontaktu. Pomogę znaleźć najkorzystniejsze rozwiązanie Twojego problemu.  

Oznaczone , , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *