Zasiedzenie nieruchomości rolnej

zasiedzenie nieruchomości rolnej
Autor Karol Podowski, zdjęcie wykonane w okolicach miasta Nidzica

Wydaje się, że niemal każdy choć raz słyszał o instytucji zasiedzenia. Polski ustawodawca wprowadził regulację zasiedzenia aby dążyć do likwidacji zjawisk długotrwałego władania nad rzeczą przez osoby, które nie legitymują się określonym tytułem prawnym uprawniającym do korzystania z rzeczy. Prościej – zasiedzenie polega na nabyciu przez osobę nieuprawnioną własności z mocy samego prawa i jest konsekwencją długotrwałego faktycznego wykonywania tego prawa, przy równoczesnej bierności właściciela, który się temu nie sprzeciwia. Jak pokazuje życie zdarzają się przypadki wieloletniego uprawiania ziemi, a nawet korzystania z całych gospodarstw rolnych bez jakiegokolwiek prawa ku temu. Niekiedy konsekwencją takiego stanu jest nabycie prawa własności poprzez zasiedzenie nieruchomości rolnej. Jakie są zatem przesłanki nabycia własność nieruchomości rolnej poprzez zasiedzenie? 

Nabycie własności w drodze zasiedzenia uzależnione zostało od spełnienia dwóch podstawowych przesłanek: władania nieruchomością jako posiadacz samoistny oraz upływu ustawowego terminu zasiedzenia [art. 172 k.c.]. Posiadanie ma charakter posiadania samoistnego, jeżeli posiadacz włada rzeczą jak właściciel [art. 336 k.c.], a więc wykonuje wszelkie uprawnienia składające się na treść prawa własności we własnym imieniu i na własny rachunek. O tym, czy posiadanie ma charakter posiadania samoistnego decydują okoliczności faktyczne o charakterze przede wszystkim zewnętrznym (zachowanie się posiadacza względem przedmiotu posiadania dostrzegalne dla innych osób, np. zagospodarowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem, ogrodzenie działki, wzniesienie na niej budynku, czy też płacenie podatków, pobieranie pożytków naturalnych). Sama intencja posiadacza władania nieruchomością w imieniu własnym i na własną rzecz nie jest wystarczająca. Istotne jest zatem, by posiadanie, które ma prowadzić do zasiedzenia było jawne. De facto zatem osobę, która chce zasiedzieć nieruchomość różni od właściciela jedynie brak stosownego tytułu. 

Aby doszło do nabycia rzeczy przez zasiedzenie, posiadanie samoistne powinno trwać nieprzerwanie. Ustawodawca wprowadził w tym zakresie dwa istotne ułatwienie dla osoby, która dąży do uzyskania prawa w drodze zasiedzenia. Zgodnie z art. 339 k.c. domniemywa się, że ten kto faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Nadto domniemywa się, że posiadanie przywrócone poczytuje się za nieprzerwane.  W konsekwencji to na osobie przeczącej samoistnemu charakterowi posiadania oraz ciągłości posiadania spoczywa ciężar obalenia powyższego domniemania. 

Kolejną przesłanką, której spełnienie prowadzi do zasiedzenia nieruchomości jest upływ czasu, który w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza zgodnie z obowiązującymi przepisami wynosi odpowiednio 20 i 30 lat. Decydującym momentem dla oceny, czy posiadaczowi należy przypisać dobrą, czy złą wiarę, jest chwila uzyskania posiadania. Zgodnie z ugruntowanym poglądem judykatury, dobra wiara posiadacza polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że przysługuje mu takie prawo do władania rzeczą, jakie faktycznie wykonuje właściciel (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 07 maja 1971 r., I CR 302/71). W złej wierze jest natomiast ten, kto wie, że nie przysługuje mu prawo własności lub przy dołożeniu należytej staranności powinien to wiedzieć.

Kilkukrotnie omawiane przeze mnie regulacje ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego znajdują również zastosowanie do nabycia własności przez zasiedzenie nieruchomości rolnej. Zgodnie bowiem z art. 2a ustawy nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik [Kim jest rolnik indywidualny przeczytasz w tym wpisie], chyba że ustawa stanowi inaczej. Znowelizowana treść art. 172§3 k.c. stanowi, że nabyć nieruchomość rolną w rozumieniu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego przez zasiedzenie może jedynie rolnik indywidualny w rozumieniu przepisów tej ustawy. W konsekwencji w sytuacji, gdy spełnione są przesłanki samoistnego posiadania przez wymagany ustawą okres czasu [20 lub 30 lat] nie dojdzie do nabycia prawa własności nieruchomości rolnej przez osobę, która nie jest rolnikiem indywidualnym. 

Sprawy o zasiedzenie rozpoznawane są przez sądy w tzw. postępowaniu nieprocesowym. Osoba, która chce uzyskać stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie musi złożyć do sądu wniosek. Opłata (wpis) jaką należy uiścić składając wniosek do sądy wynosi 2 tysiące złotych. Sądem właściwym do rozpoznania sprawy zawsze jest sąd rejonowy miejsca położenia nieruchomości.

Oznaczone , , , ,

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *