Rękojmia jako uprawnienie kupującego w przypadku wady rzeczy kupionej

W dzisiejszych czasach, gdy w rolnictwie używane są maszyny, których ceny są wysokie, bardzo istotne stają się uprawnienia przysługujące kupującemu w przypadku wystąpienia wad rzeczy kupionej. Notorycznie w przypadku zgłoszenia awarii zakupionego sprzętu kupujący słyszy "wada jest następstwem nieprawidłowego użytkowania". Czy w związku z takim stanowiskiem sprzedawcy kupującemu nie przysługują żadne uprawnienia? 

Na wstępie należy wskazać, że minimum ochrony interesów kupującego zapewniają regulacje dotyczące odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Zgodnie z nimi sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną. Odrębną, dodatkową formą zabezpieczenia interesów kupującego jest gwarancja, którą może kupującemu udzielić gwarant [producent rzeczy, importer, sprzedawca]. W konsekwencji kupujący może wykonywać uprawnienia z tytułu rękojmi za wady rzeczy niezależnie od uprawnień wynikających z gwarancji. Pamiętać przy tym trzeba, że odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne wygasa po upływie dwóch lat, a gdy chodzi o wady budynku, po upływie lat pięciu, licząc od dnia, kiedy rzecz została kupującemu wydana. Udzielenie kupującemu gwarancji nie jest obowiązkiem. W tym przypadku gwarant samodzielnie określa czas, na jaki jej udziela. Może być zatem udzielona na okres 2 lat, a nawet dożywotnio. Jeżeli w dokumencie gwarancyjnym nie określono terminu przyjmuje się, że wynosi on dwa lata, licząc od dnia, kiedy rzecz została wydana kupującemu. Należy również pamiętać, że zakres gwarancji oraz uprawnienia kupującego ustala gwarant. W szczególności obowiązki gwaranta mogą polegać na zwrocie zapłaconej ceny, wymianie rzeczy, bądź jej naprawieniu. 

Zatem, jeżeli udzielono Ci gwarancji na kupioną rzecz od Ciebie zależy czy chcesz skorzystać z uprawnień wynikających z gwarancji, czy też rękojmi. 

Czym zatem są wady fizyczne rzeczy sprzedanej? Zgodnie z definicją zawartą w art. 556¹ kodeksu cywilnego wada fizyczna polega na niezgodności rzeczy sprzedanej z umową. Ustawa wskazuje, że w szczególności niezgodność ta występuje jeżeli rzecz sprzedana:
1. nie ma właściwości, które rzecz tego rodzaju powinna mieć ze względu na cel w umowie oznaczony albo wynikający z okoliczności lub przeznaczenia;
2. nie ma właściwości, o których istnieniu sprzedawca zapewniał kupującego, w tym przedstawiając próbkę lub wzór;
3. nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę przy zawieraniu umowy, a sprzedawca nie zgłosił zastrzeżenia co do takiego jej przeznaczenia;
4. została kupującemu wydana w stanie niezupełnym. 

Przykład: Wcześniejsza data produkcji ciągnika niż wymieniona w dowodzie rejestracyjnym jest wadą fizyczną. W istocie bowiem ciągnik, jako starszy, nie ma właściwości, o której istnieniu sprzedający zapewniał kupującego, a która w istotny sposób wpływa na wolnorynkową wartość pojazdu.

Należy pamiętać, że sprzedawca jest odpowiedzialny za wady fizyczne, które istniały w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z przyczyn tkwiących w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili. Sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności z tytułu rękojmi jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawierania umowy.

Przechodząc do istoty wpisu (aby was nie zanudzić) kupującemu z tytułu rękojmi przysługuje uprawnienie do:
1. złożenia oświadczenia o obniżeniu ceny;
2. złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy (w tym przypadku wada rzeczy musi być jednak istotna);
3. żądania wymiany rzeczy na wolną od wad;
4. żądania usunięcia wad.
Również w ramach rękojmi to kupujący wybiera, które uprawnienie wybiera. 

W sytuacji kiedy kupujący składa oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny sprzedawca może skorzystać z kontruprawnienia do naprawy, bądź wymiany rzeczy na wolną od wad. Naprawa lub wymiana muszą jednak nastąpić niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.  Wówczas kupujący nie może skorzystać z prawa obniżenia ceny i odstąpienia od umowy. Kontruprawnienie nie przysługuje sprzedawcy jeżeli już wcześniej rzecz wymieniał lub naprawiał.

Ustawodawca, aby chronić kupującego, wprowadził domniemanie, z którego wynika, że wady wynikają z przyczyn tkwiących już poprzednio w rzeczy sprzedanej. Oznacza to, że na kupującym nie spoczywa obowiązek wykazania, iż wada powstała z przyczyny tkwiącej już poprzednio w rzeczy. Przyjmuje się bowiem, że ryzyka wadliwej produkcji i ryzyka związanego ze sprzedażą rzeczy wadliwych nie może ponosić kupujący. Najczęściej jednak dla stwierdzenia istnienia wady oraz czasu i przyczyn jej powstania konieczne będzie skorzystanie z opinii biegłego.

Podkreślić należy, iż uprawnienia przysługujące z tytułu rękojmi zostały przedstawiony w niniejszym wpisie przy założeniu, że rolnik [kupujący] jest traktowany jako przedsiębiorca, nie zaś jako konsument. W opracowaniu ,,Rolnik jako konsument lub przedsiębiorca przy umowie sprzedaży'' wskazywałem kiedy rolnikowi można przypisać poszczególny status. W przypadku gdy kupujący jest konsumentem przepisy prawa są jeszcze bardziej korzystne aniżeli przedstawione we wpisie. 

rękojmia

Oznaczone , , , , , , ,

1 thought on “Rękojmia jako uprawnienie kupującego w przypadku wady rzeczy kupionej

  1. Jak bym wiedział, że nastaną takie braki w fachowcach to poszedłbym do zawodówki na mechanika, fajny blog 🙂

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *